ASWADAN  TIPPANI  

                                          

आस्वादन टिप्पणी

                             मध्यप्रदेश के  ग्वालियोर में जन्मे नरेश सकसेना समकालिन हिंदी कविता के समर्पित

कार्यकर्ताओं की अग्रिम पंक्ति में हैं।  "इस बारिश में " नामक आपकी कविता में किसान की ज़मीन छिन जाने की कथा है। यह एक किसान का बारिश के मौसम का शोकगीत है।आकाश में कई दूर छा जानेवाले बादलों को

देखकर किसान आह भरता है।अपनी ज़मीन छिन जाने पर किसान खेती न कर सकता  । भूमंडलीकरण

के दौर के किसानों की सिसकियाँ यहाँ हम देख सकते हैं।इस कविता के द्वारा कवि किसान लोगों की  त्रासदी

की ओर हमारा ध्यान आकर्षित करते हैं। कवि का कहना है कि अब बारिश भी ज़मीन के पीछे चली गई है।

धरती की छाती से सौंधी सुगंध भी छिन गई  मिट्टी के लिए उठती है। अब किसान के लिए हल और बैल नहीं ,

खेतों के बीच का रास्ता नहीं , कहीं हरियाली की बूँद भी दिखाई न देता। किसान के जीवन का ताल ,

प्रतीक्षा का नक्षत्र  सब नष्ट हो चुकी है। फसल होने पर कर्ज चुकाने की किसान की प्रतीक्षा भी नहीं रह गई।

         किसान की अपनी खेत -खलिहानों से दूर रहने की विवशता इस कविता में हम देख सकते हैं।ज़मीन छिन जाने पर किसान भयानक शोषण का शिकार बन जाता है।कवि इस कविता द्वारा यही कहना चाहचा है।

        एक कविता तभी समसामयिक मानी जाती है जब वह तत्कालीन समस्याओं का संबोधन करती है।

"इस बारिश में " नामक यह कविता इस कसौटी पर खरा उतरता है।

 CHITRAKATHA  -

1.                SAPTHAMAN

നീലാകാശത്തില് അങ്ങ് വളരെ ഉയരത്തില് സപ്തമന് എന്നു പേരായ ഒരു മഴവില്ല് ഉണ്ടായിരുന്നു.ആകാശത്ത് വസിച്ച് സപ്തമന്  ആകെ മുഷിച്ചില് അനുഭവപ്പെട്ടു.അങ്ങനെ ഭൂമിയിലെ മരങ്ങളുംചെടികളും നദികളും  പുഴകളും പൂക്കളും കണ്ട് ആസ്വദിക്കാനായി ആകാശത്തു നിന്നുംഓടി ഭൂമിയിലെത്തി.പകല് മുഴുവന് താഴ് വാരത്തിലൂടെ കറങ്ങി  നടന്ന് ഇരുട്ടു വീണപ്പോള് ഒരുവലിയ മരത്തിനടുത്തെത്തി.മരം അതിന്റെ ശിഖരത്തില് വിശ്രമിക്കുവാന് സപ്തമനെ അനുവദിച്ചില്ല.മുന്നോട്ടു നടന്ന സപ്തമന് ഒരു അരുവിയുടെ അടുത്തെത്തി.അവിടെ ഉറങ്ങുവാന്

അനുവാദം ചോദിച്ചു.അരുവിയിലെ ജലത്തില് മഴവില്ലിന് ഉറങ്ങാന് കഴിയില്ലെന്ന് അരുവി സപ്തമനോടു പറഞ്ഞു.അവസാനം ഒരു ആണ്കുട്ടി സപ്തമനെ തന്റെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കൂട്ടികൊണ്ടുപോയി.ആകുടിലിലെ ഇരുട്ടില് സപ്തമന്റെമനോഹരമായനിറങ്ങല്കാണാന്കഴിയുമായിരുന്നില്ല.ദൂഖിതനായ സപ്തമന് പിന്നീട്  രാവിലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോകാന്

തീരുമാനിച്ചു.സപ്തമന് വീണ്ടും തന്റെ വാസസസ്ഥലത്ത് തിരിച്ചെത്തി

अऱुण गांघी  की डायरी

गूरुवार

20-5-1956

आज का दिन........

पिताजी से झूठ क्यों बोला …...

मेरे झूठ पर पिताजी ने प्रायश्चित किया ..

जाँऩ बेन की फिल्म देखते- देखते समय का बिलकुल ध्यान नहीं

रहा..........

पिताजी से यह बताते हुए बहूत शऱ्म आई कि एक पश्चिमी फिल्म देख ऱहा था

इसलिए झूठ बोला …...

कोई अनुमान था कि वे अपने आपको सजा दें...

वे शहर से धऱ तक की अठारह मैल की दूरी पैदल चलें...

मेरा मन फूट गया...

उस वक्त जीवन का अहम निर्णय़ लिया -कभी  झूठ ऩहीं बोलूँगा.....